Benimle Birkaç Dakika

Sevdiğim oyunlardan biridir: İnsanları izleme

Bu konuşma bu akşam, mutfak masasında geçti. Masada tek bir fincan vardı. Soruyu soran da, cevap veremeyen de bendim. Hepimizin içinde böyle bir konuşma sürüp gidiyor. Hannah Arendt düşünmeyi, insanın kendisiyle yaptığı sessiz bir diyalog olarak tanımlar; ona göre düşünen insan "birde iki"dir, hem konuşan hem dinleyen.

Kızımız Aida geçenlerde el sallamayı öğrendi. Minicik eli havaya kalkıyor, parmakları biraz beceriksizce açılıp kapanıyor ve kapıdan çıkan herkese, bazen de yalnızca bahçemizden geçen kediye, büyük bir ciddiyetle veda ediyor.

Geçenlerde Yılmaz Erdoğan'ın YouTube'daki bir söyleşisini izlerken bir bölümüne takılı kaldım. Kabaca anladığım şöyle diyordu: Önce Yılmaz'sın. Sonra Yılmaz Erdoğan olmak için uğraşıyorsun. Ve bir gün öyle bir noktaya geliyorsun ki insanlar artık seni değil, yaptığın işi konuşuyor., anonimleşiyorsun.

Bazı kitaplar bir kere okunur, rafa kaldırılır ve zamanla unutulur. Bazıları ise yıllar sonra elinize tekrar geçer ve sizi tam da o an bulunduğunuz yerden, en hazırlıksız anınızda yakalar.

Birkaç haftadır buraya yazmadım. Bilinçli bir mola değildi tam olarak; sadece hayat araya girdi, kelimeler biraz geriye çekildi. Ama bazen susmak da bir tür toparlanmaymış - şimdi yeniden buradayım, elimde yeni bir kitapla.

Bir sabah uyanıyorsunuz, kahvenizi yudumlarken e-posta kutunuzdaki o bildik dijital yığının –promosyonlar, okumaya asla vakit bulamayacağınız bültenler ve evrenin genişlemesine hiçbir katkısı olmayan o meşhur "acil" maillerin– arasında bir mesaj parlıyor.

Şu sıralar Kindle’da okuduğum, Alfred Adler’in felsefesini sarsıcı bir sadelikle anlatan Sevilmeme Cesareti kitabında Büyük İskender ve meşhur Gordion Düğümü efsanesini yeni öğrendim.

Telefonumun klavyesini açtığımda karşıma çıkan manzara yıllardır hiç değişmiyor. "En sık kullanılanlar" sekmesinin tartışmasız demirbaşı, yanakları hafifçe kızarmış o sükunet dolu, mütevazı emoji: 😊.

Geçtiğimiz günlerde bir araba yolculuğunda, sürüş güvenliği üzerine ufak bir diyalog geçti:

Sanal çağın o filtrelenmiş kusursuzluk illüzyonuna karşı son günlerde hepimizin dilinde aynı haklı isyan var: "Artık sahte olanı istemiyorum, sahici kalmak en büyük erdem." Nereye baksak şeffaflıktan, dürüstlükten, maskeleri indirmekten ve olduğumuz gibi görünmekten bahsediyoruz.

Hükümetin o malum "bilmem kaç günlük" uzun tatil açıklamasını yaptığı anı gözünüzün önüne getirin. Ekranda o alt yazı belirdiği saniye, ülkedeki tüm beyaz yakalıların WhatsApp gruplarında sessiz ama devasa bir kriz masası kurulur.

Son zamanlarda bana WhatsApp üzerinden yazışmayı yeniden sevdiren harika bir arkadaşım var: Gülçin.

Geçtiğimiz pazar, Aida ile ilk Anneler Günü'mdü. Doğal olarak benim için yepyeni, fazlasıyla özel ve duygusal bir eşikti. Gerçi Semih Almanya'da fuardaydı ve hâlâ orada... Bu da ufak, tatlı bir sitem olarak kayıtlara geçsin. Şaka şaka, full destek! Hal böyle olunca biz de bu eşiği, sayıca epey kalabalık ve bir o kadar da şahsına münhasır olan geniş ailemizle bir araya gelerek kutladık.

Kurumsal arenanın o baş döndürücü ritminden uzaklaşalı iki ayı biraz geçti. On yıllık aralıksız bir maratonun ardından, "Nihayet uzun ve hak edilmiş bir mola" diyerek romantize ettiğim o meşhur analık izni, itiraf edeyim, zihnimde ufaktan demlenmeye ve bana beklediğimden çok daha uzun görünmeye başladı.

Bu aralar Kim Milyoner Olmak İster yarışmasına fena takıldım...

Bu aralar Semih ile hayatın o devasa satranç tahtasında birkaç bilinmezin yerini aynı anda değiştiriyoruz. Hem de epeyce iddialı hamlelerle...

Yunan mitolojisinde Atlas, koca gökkubbeyi omuzlarında taşımakla cezalandırılmıştı. Biz modern zaman profesyonelleri ise bu cezayı her sabah kendimize seve seve veriyoruz.

Normalde bu köşede, haftanın tortusunu süzdüğüm ve kelimeleri epeyce demlendirdiğim o aşina olduğumuz ritmimizde buluşuruz. Fakat bu sabah, takvime itaat etmeyi reddeden ve sıcağı sıcağına dökülmek isteyen taptaze bir yüzleşme yaşadım. Rutinimi bozup kalemime normalden erken sarılmamın tek sebebi, sıradan bir anın zihnimde yarattığı o sarsıcı uyanış.

Modern insanın en büyük yanılgılarından biri de hayatın o kaotik ve ele avuca sığmaz şiirini, alt alta toplanıp çıkarılabilecek net bir matematik denklemine çevirebileceğini sanmasıdır.

İş dünyasının o kesintisiz hızında, bitmek bilmeyen ajandaların ve strateji toplantılarının arasında yıllarca tek bir kasımı çok iyi geliştirdim: Çözüm üretmek. Masanın bu tarafında, derin koçluk seanslarında veya kurumsal labirentlerde karşımıza bir kriz çıktığında ilk refleksimiz hep aynıdır.

Modern çağın bize adeta bir modern zaman dini gibi ezberlettiği, kişisel gelişim raflarından taşıp zihnimizin en derin köşelerine kazınan o dokunulmaz öğretiyi hepimiz çok iyi biliyoruz: "Kendi ayakları üzerinde durabilmek."

Masanın bu tarafında geçirdiğim uzun mesailer boyunca; o ağır toplantı odalarında, derin koçluk seanslarında ve kurumsal dönüşümün o dolambaçlı labirentlerinde sayısız hikayeye tanıklık ederken, insan doğasına dair çok tuhaf bir paradoksla yüzleştim. Zihnimizin o en fiyakalı, o en korunaklı köşesinde parlatmaktan büyük haz duyduğumuz, kartvizitlerimize altın harflerle kazıdığımız bir etiket var: "Uzmanlık".

Takvim yaprakları 17 Şubat’ı işaret ediyor. Tabiatın o kadim, o şaşmaz ritmiyle kusursuzca senkronize olmuş "kozmik saati"ne göre; ilk cemrenin havaya düşmesine, yani o ilahi nefesin atmosferimize sızmasına sadece iki gün var.

Şu sıralar hayatım tam zamanlı bir "keşif şantiyesi" gibi ilerliyor. Bir yandan birebir koçluklar veriyorum, diğer yandan grup seanslarının o eşsiz dinamiğinin içinden geçiyorum. Aralarda kendi süpervizörümle ter döküyor, üzerine bir de "müşteri" koltuğuna oturup kendi koçluk sürecimi sürdürüyorum.

Geçen gün bir koçluk seansı veriyorum. Odanın enerjisi yoğun, karşımda hayatının direksiyonunu sıkı sıkıya tutmaya çalışan, planlar ve stratejiler arasında yorulmuş pırıl pırıl bir zihin var. Ona, koçluk literatürünün o en "sihirli", en sevdiğim sorusunu sordum: "Eğer şu an, senin için her şey mümkün olsaydı... Ne yapardın?"

Dijital akışımızın o gürültülü ve kaotik temposunu kesen, bembeyaz bir "sekans" düştü geçtiğimiz günlerde ekranlara. Görmüşsünüzdür; uçsuz bucaksız bir buz çölünde, o güvenli, o tanıdık, o birbirinin kopyası olan sürüsünden kopup; tekinsiz bir ufka doğru, arkasına bile bakmadan yürüyen o pengueni... Çoğunluk o videoyu izlerken "sevimli bir yol şaşkını" gördü belki. Oysa o görüntüde sevimli olmaktan çok daha derin, çok daha sarsıcı bir duruş vardı. O yürüyüş, basit bir yön kaybı değil; düpedüz bir başkaldırıydı.

Takvim yapraklarının, güneşin yörüngesinden bihaber, insan icadı bir matematiksel kurgudan ibaret olduğu hepimiz için aşikâr... Güneş, bizim o büyük umutlarla geri sayım yaptığımız "yılbaşı" gecesinde de, ertesi sabahında da aynı kayıtsız sadakatle doğup batmaya devam ediyor, edecek...

Aile sofraları, sadece biyolojik açlığımızı değil, kolektif hafızamızı ve ruhsal aidiyetimizi de doyuran sığınaklardan... Geçtiğimiz hafta sonu, kuşakların birbirine karıştığı o gürültülü ve neşeli kahvaltılardan birinde, babam tam da sohbetin "kıvamını" bulduğu o anda, heybesinden o asırlık fıkrayı çıkardı.

Bazen durup dururken bir ağırlık çöküyor mu sizin de üzerinize? Hani atmosferik bir basınç gibi hissettiren o tekinsizlik hali... Geçen gün eski bir fotoğraf albümünü karıştırırken değil, tuhaf bir şekilde, güncel haber akışında kaybolmuşken yakaladım bu hissin kökenini. Zihnimde bir cümle belirdi: "Eskiden kötülük sadece filmlerdeydi."

Günün ilk ışıklarıyla birlikte, zihninizin de tıpkı yıllanmış bir akıllı telefon gibi teklediğini hissettiğiniz oluyor mu? Arka planda açık kalmış onlarca varoluşsal sekme, kırmızı alarm veren bir ruhsal batarya ve modern hayatın veri bombardımanı altında aşırı ısınmış bir bilişsel işlemci... Bildirimler, "acil" etiketli talepler ve "önemli görünme" zorunluluğu, belleğimizi öylesine zorluyor ki, işlemcimiz (yani o kıymetli beynimiz) adeta bir fan sesiyle inliyor. İşte tam bu anlarda, içimdeki o dijital yorgunluk, bir yazılım hatası uyarısı gibi haykırıyor: "Beni acilen fabrika ayarlarına döndürün!"

"Levent Yolu Manifestosu" yazımla ilgili görece fazla geri dönüş ve mesaj aldım. Ve evet, yazının bu kadar ilgi görmesi, aslında hepimizin ortak bir frekansta buluştuğunu gösteriyor; küçük, günlük etik ihlallerin, hayatın büyük resmine dair ne çok şey fısıldadığını içten içe bildiğimizi… Madem öyle, bugün de modern insanın, özellikle de plaza hayatının en sıkışık, en gözlemlemeye müsait anlarından birine, yani asansörlere odaklanalım. Çünkü o metal kutular, sadece bizi katlar arasında taşımakla kalmıyor, aynı zamanda günümüz insanının tüm sabırsızlık, 'ben-merkezcilik' ve o 'sanki bir daha basınca daha hızlı gelecek' yanılgısını benim için bir açık ders gibi sergiliyor.

Sabah Levent’e doğru yol alırken yaşadığım o anlar var ya, hani o tek şeridin aniden, kimsenin izni olmadan, "Ben buradayım!" diye bağıran bir ikinci şeride dönüştüğü o an... İşte o, modern insanın tüm etik dramını bir trafik sıkışıklığına sığdırıyor; adeta küçük bir sosyolojik laboratuvar gibi.

Geçtiğimiz günlerde dinlediğim Okan Bayülgen’in bir söyleşisi, zihnimde uzun süredir dönüp duran o büyük soruyu yeniden alevlendirdi: Banalliğin meşrulaşması, yani herkesin aynı renklere bürünme arzusu, bizi entelektüel bir sığlığa mı mahkûm ediyor? Herkesin aynı giysileri tercih ettiği, aynı dijital trendlerin peşinden koştuğu, aynı yüzeysel konuları konuştuğu bu çağda, "farklı olmak" sadece bir seçenek değil, adeta bir varoluşsal direniş haline gelmiyor mu?

Günün tüm o gürültüsü, dijital dünyanın soluksuz davulları ve omuzlarımıza "sürekli bir şeyler yetiştirmelisin, başarmalısın!" diye yüklenen görünmez baskılar nihayet dindiğinde, benim için asıl hayat işte o zaman başlıyor. Güne veda etmenin en zarif, en sakin yolu, kendime ayırdığım o "altın saatler": Kitaplarımın sayfalarında kaybolduğum, zihnen ve ruhen tüm dış etkenlere kapattığım o minik sığınağım. Bu anlara sarsılmaz bir sadakatle bağlıyımdır; o dakikalarda ne bir bildirim sesi ne de kafamdaki o "yapılacaklar listesi"nin fırıltıları, beni okuduğum metnin derinliğinden, ruhumun sakinliğinden koparabilir. Bu ritüel, bana hayatın akışına dair çok önemli bir şey fısıldıyor: bazen tek yapman gereken, teslim olmak, bırakmak.

Yeni bir haftasonunun kapısından içeri girerken, hepimizin omuzlarında taşıdığı ama pek de dillendirmediği, modern çağın en absürt yüklerinden birini masaya yatıralım mı? Konumuz: "Müsait Olma Zorunluluğu" ve bu sendromun hayatlarımıza sızdırdığı görünmez zincirler. Hani birileri bize sürekli "Müsait misin?" diye soruyor gibi, o iç ses... İşte tam da o!

Yeni bir haftaya başlarken, etrafıma şöyle bir baktım ve zihinlerde dönüp duran o tanıdık melodiye takıldım: "Aman canım sıkılmasın!" Sanki can sıkıntısı, dünyanın en büyük felaketlerinden biriymiş gibi kaçıyoruz ondan. Bir an bile boşluk kalsın istemiyoruz hayatımızda; elimizde telefon, kulağımızda podcast, önümüzde dizi, beynimizde yeni bir proje... Sürekli bir meşguliyet hali, değil mi? Ama düşündüm de, bu "can sıkıntısından kaçış" halimiz, aslında bize ne kadar çok şey kaybettiriyor? Ya o küçümsediğimiz, kaçtığımız can sıkıntısı, sandığımızdan çok daha değerli bir şeyse? Hatta belki de, modern çağın gizli lüksü ve süper gücüyse?

Bazen öyle bir an gelir ki, hayatın koşuşturmacası içinde minicik bir detay, kocaman bir kapı açar zihninde. Benim için son zamanlarda bu kapıyı açan şey, babamın bana gönderdiği kısacık bir YouTube videosuydu. Hani derler ya, "küçük detaylarda saklıdır büyük hakikatler," işte aynen öyle bir şeydi.

Hayatta bazı dersler vardır ki, bize ne koca ciltli felsefe kitapları ne de yıllar boyu süren eğitim hayatı öğretir. Bazen küçücük bir işaret yeter: bir virgül. Sessiz, sıradan, çoğu zaman gözden kaçan… Ama yanlış yere konduğunda bir cümlenin anlamını altüst eder; doğru yere konduğunda ise o cümlenin, hatta bazen bir düşüncenin kaderini değiştirir.

Zaman garip bir cambaz. Bazı değerleri inceltip görünmez kılıyor; bazılarınıysa parlatıp abartıyor. Modern yaşamın en sessiz kayıplarından biri de budur: Söylenmemiş sözün ağırlığı. Geçen gün ofiste, kahve molasının kısa kıvrımında bu kaybın tam tersine tanık oldum. İş arkadaşım üzerine konuştuğumuz bir hadisenin ardından tek kelime söyledi: “Edepsiz.” Ve sustu.

Bazı sabahlar, çocukluğumuzun sesiyle uyanırız. Bayram, zamanın unutturmayı unuttuğu bir kıvrımıdır. Dünya dönmeye devam eder, ama bir anlığına bize göz kırpar: “Hatırla,” der, “sen de bir zamanlar sadece vardın. Koşmadan. Yetişmeden. Yeterek.” Bugün o anlardan biri...

Geçen sabah Levent yolundaydım. İstanbul trafiği her zamanki gibi: aceleci, sabırsız, herkesin kendince haklı olduğu bir hengâme. Sinyal verdim ama geçmedim. Yol istemedim—sadece bekledim. Altı araba geçti önümden. Altı insan, altı olasılık, altı ihmal.

İz bırakmanın ustalığı üzerine bir deneme “Satrancı öyle oyna ki, yedi yüz yıl sonra bile mat diyebilesin.” — Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

Bazı dönüşümler fırtınayla değil, çiseleyen bir yağmur gibi gelir. Ve insanı en çok değiştiren anlar, en büyük kayıplar değil; en küçük tavizlerdir. Çünkü içten içe bilirsin: Kendine ait olmadığın her karar, seni biraz daha senden uzaklaştırır. Bir zamanlar, bir konuda herkes farklı bir yöne giderken ben tek başıma durdum.

“Ağlamayana meme yok.” İlk bakışta masum, hatta annesel bir çağrışımı var bu sözün. Bebeğin ihtiyacını dile getirmesi, annenin ona karşılık vermesi... Oysa bu söz, yıllar içinde sadece çocuklukla sınırlı bir önerme olmaktan çıkıp; yetişkin ilişkilerimizin, iş hayatımızın ve kültürel alışkanlıklarımızın sessiz rehberlerinden biri hâline geldi. Bu ifade, farkında olmadan bir davranış biçimi öneriyor: İhtiyacını dile getir, ama yüksek sesle. Gerekirse biraz dramatize et. Susarsan, unutulursun. Ve ne yazık ki unutulmak, birçok insan için görünmez olmaktan daha ağır geliyor.

Bir meşe ağacı düşün. Gölgesi geniş, dalları serin, dallarında da palamutlar… Ve bir domuz var sahnede. Karnı aç. Ağacın altına gelip düşen palamutları iştahla mideye indiriyor. Bu sahneye kadar her şey oldukça doğal. Ne de olsa doğanın döngüsü: Ağaç verir, toprak alır. Domuz da işini yapıyor.

Bir zamanlar kahve falı, yalnızca telvenin gizemli desenlerinden geleceği okumak için yapılan bir ritüel değildi. O masa etrafında toplanan kadınlar, birbirlerine söyleyemediklerini fincanın içine fısıldar, sonra da fal bakma bahanesiyle onları incelikle, zarafetle ve çoğu zaman kahkahalar eşliğinde dile getirirlerdi. "Canım, bu fincanda bir göz var; biri seni izliyor olabilir!" sözü, belki de doğrudan söylenemeyen bir uyarının en yumuşak haliydi: "O arkadaşına dikkat et." Kahve falı, sözün kıyısından dolaşıp yüreğe ulaşmasının zarif bir yoluydu. İç dökmenin, yol göstermenin, hatta susarak anlaşmanın kadim ve güvenli bir aracına dönüşmüştü.

Bazı hikâyeler vardır, sadece kulağınıza değil, kalbinizin tam ortasına dokunur. Bu da öyle oldu. İngiltere’de eski bir gelenekmiş. Bir insan öldüğünde çanlar çalarmış.

Son zamanlarda kalbimin, kendi ritmini bile güçlükle takip eder bir hali var. Sanki su üstünde kalmaya çalışırken yorgun düşmüş bir atış gibi… Nefes almak bile kısa kısa. Yarım. Parçalı. Yoga benim için işte tam bu eksik nefeslerin arasından sızan bir rahatlama anı. Kendimi tam anlamıyla bırakamadığım ama en azından yeniden hatırlayabildiğim bir sığınak. O anlardan birinde, yoga dersinde, hocamız yere sırtüstü uzanıp gözlerimizi kapattığımızda, yumuşacık bir sesle şöyle dedi: “Patates çuvalı gibi bırakın kendinizi yere.”

Dil, zamanın aynasıdır. Atasözleri ise, bu aynada insanın zaaflarını, alışkanlıklarını ve kadim oyunlarını açıkça gösteren kusursuz birer yansıma. İşte bunlardan biri: “Şıracının şahidi bozacıdır.” Söylerken hafif bir tebessüm bırakır dudaklarda, ama biraz düşündüğümüzde, adalet duygumuzun, inandığımız hakikatlerin ve bireysel yargılarımızın aslında ne kadar kırılgan olduğunu fısıldar kulağımıza.

Görünürlük çağında yaşıyoruz. Herkes birbirini biliyor, ama kimse kimseyi tanımıyor. Sosyal medya akışlarımızda kaydırdığımız yüzler, isimler, paylaşımlar… Peki, gerçekten tanışıyor muyuz, yoksa sadece birbirimizi izleyerek var olduğumuzu mu sanıyoruz? İnsan, görüldüğü yerde değil, anlaşıldığı yerde var olur. İşte bu yüzden, günümüz dünyasında tanınmak ile tanımak arasındaki farkı konuşmamız gerekiyor.

Bir insan neden maraton koşar? Henüz bu soruya cevap bulamadım. Peki bir başka soru: neden sevdiği ile beraber maraton yollarına düşer? Cevap basit: Macera, adrenalin, ve tabii ki kaçınılmaz bir sınav… Hem bedeninize hem ilişkinize!

İstanbul’a kar yağdı. Gökyüzünden süzülen beyaz taneler, şehrin gürültüsünü susturdu. Zaman, ağır ağır düşen kar taneleriyle yavaşladı. Sokaklar boşaldı, sesler azaldı, dünya sanki derin bir nefes aldı. Beyaz bir örtü, yalnızca kaldırımları değil, zihnimizdeki karmaşayı da örttü.

Günlerdir bu yazıyı yayınlamak için doğru zamanı bekliyordum. Cevabı ararken düşündüm de: Doğru zaman ne zaman olacaktı? Bekledikçe başka bir "olmaz" ile çakışacak, yeni bir tereddüt doğacak, bir bahaneye dönüşecekti. Aslında bu yüzden hayat beklemeye gelmezdi...

Hayat, bizi bazen o kadar ustaca durdurur ki, fark etmeden en derin anılarımıza dokunur. Geçtiğimiz günlerde dostlarla bir akşam yemeğinde, kahkahaların ve sıcak sohbetin arasında bir arkadaşımız garsondan kâğıt kalem istedi. O basit hareketle ve devamındaki sürprizleri ile o masada aniden bir şeyler değişti. Yalnızca sohbet eden insanlar değil, birbirine kök salan, dalları farklı yönlere uzanan hayat hikayeleriydik artık. Kaleme dökülen birkaç kelime, masaya bırakılan o kağıt parçası, aslında bir aynaydı: birbirimize, kendimize ve hayata tutulmuş bir ayna. Şimdi o kağıt, defterimin arasında sessizce duruyor; bana insan ilişkilerinin karmaşık, ama bir o kadar da büyülü doğasını hatırlatıyor.

Yeni bir yılın ilk günü, çoğu insanın aynada kendine yeni sözler verdiği, hayaller kurduğu ve hayatında değişimler yapmak üzere kolları sıvadığı bir zamandır. Ancak şunu sormak gerekir: Değişim gerçekten ne zaman başlar? Bu sorunun yanıtı, takvim yapraklarının değişiminde değil, zihinlerimizin ve kalplerimizin yenilenmesindedir. Felsefemizi, bakış açımızı ve hayata dair önceliklerimizi sorgulamadıkça, yaşadıklarımız bir döngüye dönüşür; yeni yıl, yalnızca eskimiş bir hikâyenin yeni bir sahnesi olur. Oysa ki, yeni bir yıla yeni bir felsefe ile başlamak, geçmişten kopmak değil, geçmişle bilinçli bir bağ kurarak geleceğe bakmak demektir.

Yeni bir yıla girerken hepimiz bir noktada aynı şeyleri düşünürüz: Bu yıl farklı olacak. Yeni yıl, adeta eski alışkanlıklarımızı bırakıp yenilerine yelken açacağımız sihirli bir kapı gibi gelir bize. Halbuki, takvimdeki bir sayının değişmesi, hayatımızdaki tüm düğümleri çözebilir mi? İşte burada işler biraz karmaşıklaşıyor.

Zorunluluklar... Hayatımızın vazgeçilmez bir parçası, bazen sıkıcı bir rutin, bazen de büyük bir meydan okuma... Bitmek bilmeyen toplantılar, yetişmesi gereken projeler, ertelenen telefon görüşmeleri... İlk bakışta bunlar omuzlarımızda ağır bir yük gibi hissedilir. Ancak ya bu zorunluluklar, aslında bizi daha güçlü ve bilinçli bir benliğe ulaştıran birer kapıysa?

Hayat, çoğu zaman elimizde tuttuklarımızla ölçülür: kariyerler, ilişkiler, başarılar… Tutunduklarımız, kimliğimizi inşa eder gibi görünür. Ama ya bu bağlar bizi büyütmek yerine tüketiyorsa? Ya zincirlerimizi kırmak, aslında kendimizi yeniden bulmanın tek yoluysa?

Geçtiğimiz günlerde, sevdiğim biri, sıcacık bir not eşliğinde bana Simyacı kitabını hediye etti. Yıllar önce okuduğum bu kitabı yeniden elime almak, bana hayatın naif bir mesajıymış gibi geldi. Jung’un “senkronisite” kavramı, hayatımızdaki tekrar eden sembollerin ve rastlaşmaların, derin bir içsel çağrıyı işaret ettiğini söyler.

Her yıl bir “yılın kelimesi” seçiliyor ve bu yılki kelime, başlı başına bir tartışma konusu: beyin çürümesi. Ne zarif, ne dramatik bir ifade değil mi? Daha duyar duymaz insanın aklına bir kitaplık dolusu tozlanmış ansiklopedi ya da yanlış bir çığlıkla doğru cevabı boğan X (eski adıyla Twitter) tartışmaları geliyor. Ama korkmayın, bu yazıda “ah vah” etmek yerine sizi biraz gülümsetip biraz da düşündürmeyi hedefliyorum. Beyin neden çürüyor? Ve daha da önemlisi, bu konuda neden paniğe kapılıyoruz?

Akşam saatleri… Eve yorgun bir şekilde geliyorsunuz. Mutfağa adım atmanızla birlikte başka bir enerji sizi sarıyor. En azından yemek yapmayı sevenlerimiz için bu böyle, değil mi?

Resti çekiyorum arkadaş! Neye mi?

Yıl 1974… Garson Kanin’in Hollywood anılarından bir kesit… “IrvingPaul Lazar bir keresinde Jack L. Warner’a bir oyun satmak istiyordu. Onunla uzun bir toplantım vardı bugün, diye başlıyor söze Lazar… “Ama ona söyleyemedim, konuyu bile açmadım.” “Ben de iyi ama neden” diye sordum diyor Kanin... “Çünkü önümüzdeki değil, ondan sonraki hafta sonunu, yani Palm Spring’e gidişimi bekleyeceğim.”

Sabahları sessizliğe ve içimize dönmek için en güzel zaman. Güneş daha doğmadan, yeni başlayan günü karşılamak ve hayat bizi oraya buraya çekiştirmeden, kendimizle bir başbaşa kalmak adına… Bir hissin peşinden sürüklenmek adına… Veya bir hissin peşinden gitmek… Kovalamadan, acele etmeden Anda kalabilmek adına…

“Gençken potansiyeliniz sonsuzdur. Gençken her şeyi yapabilirsiniz. Einstein olabilirsiniz. DiMaggio olabilirsiniz. Sonra öyle bir yaşa gelirsiniz ki, ne olabileceğiniz yerini ne olduğunuza bırakır. Einstein değildiniz. Hiçbir şey değildiniz. İşte bu kötü bir an.”

Koca bir yazı daha geride bıraktık. Ne şanslıyız ki arkamıza atabildik. Demek ki hala yoldayız. Demek ki hala yola devam ediyoruz… Mevsimlerin döngüsüne, hayatın döngüsüne şahit olmaya devam ediyoruz — şükür ki —

Eminim siz de defalarca şahit olmuşsunuzdur; Özellikle dar çevrelerde, bir söylenti çıktığında, üzerine bir de konu ilgi çekmeye müsait bir konu ise, o haber kolaylıkla yayılır. Böylesi durumlarda, söylentinin muhatabının yapacağı en akıllıca iş, şüphesiz ki, bunu tiye almak olmalıdır. Fıkra bu ya(!)

Aydın Boysan; bir kitabında, orta halli bir Amerikalı, kendi ülkesinin geleceğinden çok, dünyanın geleceğini merak eder, dünyanın geleceğine değin endişe duyar, diye yazmıştı. Neden? Çünkü, bir Amerikalı kendi ülkesinin geleceğine güvenle bakıyordu… Bununla beraber hepimiz biliyoruz ki, O meşhur mit misali; Amerika’da bir kelebek kanat çırpar ve o, tüm dünyanın rüzgarını belirleyebilir veya belirler… Amerikan seçimlerinin, yeni gelişmelerle, sıcak gündemde yer aldığı şu günlerde,

Arşivlere bakarsam net tarihini de bulurum ancak anımsadığım kadarıyla 2010 senesiydi. Değerli babam Capital gazetesinde bir makale okumuştu. Benden Sonra Devam… Garanti Bankası eski Genel Müdürü Akın Öngör’ün felsefesi onu çok etkilemiş olacak ki o gün, yani makaleyi okuduğu gün, bir kitapevinden kitabı satın almış ve odamdaki masama okuyayım diye bırakmıştı.

Çok sevdiğim bir arkadaşımdan, geçtiğimiz yılbaşında, özenle hazırlanmış bir yılbaşı hediye kutusu almıştım. Bilinçli seçtiği iki müthiş kitap, şık bir defter ve en az onun kadar şık olan bir ajanda… Dolu dolu bir kutuydu.

Henüz vakit varken, gülüm... Paris yanıp yıkılmadan, henüz vakit varken, gülüm... yüreğim dalındayken henüz, ben bir gece, şu Mayıs gecelerinden biri... Volter Rıhtımı’nda dayayıp seni duvara, öpmeliyim ağzından...

Asırlar öncesinde Miletli Thales’e sormuşlar: “Sana göre dünyada biricik, devamlı olan şey nedir?” “Ümit” diye cevap vermiş filozof: “Zira bizi en son bırakan budur.” İstanbul muazzam bir etkinliğe ev sahibeliği yaptı. Ben de bu etkinlikte yer aldım ve birbirinden güzel insanlarla sohbet etme şansını yakaladım.

19. yüzyılda, Fransız ressamlarından Eugéne Delacroix Paris’te bir resim sergisi açar. Sergiyi ziyarete gelen bir misafir, daha sonraları çizmeyi aşma deyiminin doğumuna ilham olacak olan şövalye tablosunun önünde uzunca bir vakit geçirir. Nihayetinde beğenmediğini belirten bir ifade ile başını iki yana doğru sallar. Bu ana şahit olan ressam Delacroix ziyaretçinin yanına gelerek;

-Her şey rağmen mutluluk var mı? -Olmaz mı? Mutluluk eşittir mücadele. Yani mücadele olmasa, tek başına, böyle bir mutluluk olmaz ki. Mutluluk, sürekli bir mücadele demek. Mutluluk, bir şeyleri alt etmeye çalışmak demek. Mutluluk, her defasında karşınıza koyulan engelleri, duvarları; kafa atarak aşabilmek demek. Bunları yaptığınız zaman mutlusunuz zaten. Hiçbir şey yapmadan, oturduğunuz yerde, ne mutlu olabilirsiniz ne de mutsuz…

Literatür sanatını önemsemeye ve keşfetmeye başladığım yıllardı. Edebiyat öğretmenim ile yaptığım sohbetlerden birinde, Pazar sabahları yayınlanan Yaşamdan Dakikalar programını izlememi önermişti. Sonraları müptelası olduğum bu programın sunucularından olan Nebil Özgentürk bir anekdot paylaşmıştı ki bugün hala hatırımda… Portekizli, dönemin diktatör lideri olan Salazar’ın halkının baskıcı yönetimine karşın isyan etmemesi adına faydalandığı 3F’i nasıl bir yöntem haline getirdiğini tarihten örneklerle somutlaştırıyordu. Football, Fado, Fiesta yani; futbol, kadın (karşı cins veya arzulanan) ve festival…

“25 yıl boyunca her gün insanlarla konuştum. Bu süreçte, insanlık deneyimimizde ortak bir payda olduğunu öğrendim. Her röportajda yeniden keşfettiğim bu ortak payda, hepimizin kabul görme isteği. Anlaşılmak ve onaylanmak istiyoruz. Kariyerim boyunca 35 binden fazla röportaj yaptım. Kamera kapandığı anda herkes şunu soruyor: ‘İyi miydim?’ Bunu Başkan Bush’tan da, Başkan Obama’dan da, kahramanlardan da, ev hanımlarından da duydum. Kurbanlardan ve suç işleyenlerden de. Beyonce’dan da…Hepsi şunu bilmek istiyor: ‘İyi miydi?’"

-Meleklerin kanatları vardır, derler. Uçarlar, çünkü; kendilerini hafife almayı öğrenmişlerdir… Ben de öğrendim. Hem de öyle iyi öğrendim ki… Hiçbir zaman -Ben- diye cümleye başlayanlardan olmadım. Ben, deyip de anlatacak çok şeyim olmasına rağmen sustum. Susarak ayrışmayı yeğledim. Ayrışmayı ve kendimi, sessizliğin sesi olduğunu bilenlere, deneyimlemişlere duyurmak istedim. Duyanlar da oldu, biliyorum. Ben sustukça, onlar beni dinledi… Onlar dinledikçe muhabbet oldu. Böyle böyle ağırlıklarımızdan sıyrıldık. Böyle böyle uçmaya yeltenme cesareti bulduk. Sadece kanatlarımıza güvenseydik, tevazunun uzağında bir yerlerde, tüylerimizi kabartır gösterişin kölesi olurduk. Olmadık. Hafife almayı bildik…

“On beş yaşında kalbimi öğrenmeye verdim. Otuz yaşında ayaklarımı sıkıca yere bastım. Kırk yaşında şüphelerden uzaklaştım. Elli yaşında göğün emrini öğrendim. Altmış yaşında sezgi yoluyla her şeyi kavradım. Yetmiş yaşımda doğru olan şeylere zarar vermeden kalbimin isteklerini yerine getirebildim.”

-Sahiden nedir bu gerçek ? Bu sorunun cevabını bilmiyorum ama çoğumuzun bu karın ağrısının peşinden gittiği bir yolculukta olduğunu biliyorum. Benimsediğimiz zihin yapısını, kimi zaman farklı fikirlerle besleyerek kimi zaman da inandığımızın peşinden sürükleyerek diri tutmanın bir duruş ifade ettiğine inanıyorum. Bir düşünceden başka düşünceye teslim olan zihin, bir yerden başka bir yere varırken de noktaları birleştirmede antrenmanlı oluyor.

19. Yüzyıla ait bir efsaneye göre, Gerçek ve Yalan bir gün karşılaşırlar. Yalan, Gerçek’e; “Bugün muhteşem bir gün!” der. Gerçek, gökyüzüne bakıp iç çeker çünkü gün gerçekten de çok güzeldir. Birlikte biraz zaman geçirirler ve bir kuyuya varırlar. Yalan, Gerçek’e; “Su çok güzel, haydi birlikte yıkanalım.” der. Gerçek biraz şüphelidir, suyu kontrol eder ve sahiden de çok güzel olduğunu fark eder.

Adam bir gece rüya görür; upuzun bir kumsalda Tanrı ile beraber yürürken hayatı bir film şeridi gibi sahneleniyordur. Kumsal, hayat yolunun ta kendisidir. Kumsaldaki iki çift ayak izi dikkat çeker. Bir çiftin kendisine ait olduğunu bilir, diğer çiftin ise Tanrı’ya ait olması ona huzur veriyordur. Sükûnet içerisinde iken birden fark eder ki zaman zaman iki çift ayak izi, teke düşüyordur. Bu anlar; en tatsız, en zorlandığı zamanlara denk geliyordur ki bu anlarda yalnız olmak fikri adamın huzuru alıp götürür. Tanrı’ya sorar :

Herkesin çatalın ucunda ne olduğunu gördüğü, donmuş bir an. Asla unutamayacağınız bir ziyafet.” William S. Burroughs’un Naked Lunch adlı romanında öne çıkmış olan bu satırlar zihnimde adeta bir perdeyi aralar gibiydi : İnsanın, olduğunu zannettiği sosyal kimliğin bir an için dışına düşmesi, sahip olduğu düsturun aslında sahibi değil tutsağı olduğunu keşfetmesi, giydiği rolden yorulup doğalını açık etmesi, tanış olmak durumunda kaldığı öznel açıklık ile bir ilişki başlatması. Bir nevi çıplaklık hali. İstenerek soyunulmamış da dikişlerinden ilmek ilmek sökülmüş gibi daha çok…

2024’e bir merhaba… Kelimelerin kökenlerini araştırmaya, öğrenmeye oldukça merak duyuyorum. Yıllar öncesinde ‘merhaba’nın anlamını keşfettiğimde oldukça etkilenmiştim: ‘Ben zararsızım, senin dostunum’ anlamını taşıdığını bilmek, bu tanışma ritüeline benim için bambaşka bir mana katmıştı. Hatta tokalaşmanın da ‘Bak (!) elimde silah yok, ellerim boş’ demenin bir başka yolu olmasını çokça ilginç bulmuştum.

“Sahneye çıkmadan önce ritüellere başvurmam.” diye yazıyordu Amerikalı opera sanatçısı 2014’te kaleme aldığı otobiyografisinde. Ve devam ediyordu;

Aslı Şafak’ın, TEDx İstanbul’da (2020) dile getirdiği deyimiyle; insanın dünyaya getirdiği ilk ürünü olan kakası bizlere çok şey anlatıyor olmalıydı… Rengi, biçimi, kıvamı… İlk etapta, kulakta nüktedanlık uyandırsa da Bugün, ikinci beyin olarak tanımlanan bağırsak ve onun semeresi oldukça mühim bir konu.

Bu hafta sonu yeni bir yazar tanıdım. Yazar, yeni değil, tanışıklığım taze… Kitap şöyle başlıyor; “Öncelikle, bildiğim her şeyi gerçekten anaokulunda mı öğrendim ? Buna hala inanıyor muyum ?

Eknath Easwaran, Dhammapada çevirisinin girişinde şöyle yazıyor : “ Hayatın gerçekten nasıl olduğu hakkında, bir civcivin yumurtadan çıkmadan önce sahip olduğundan daha fazla bilgimiz yok. Heyecan ve depresyon, talih ve talihsizlik, zevk ve acı, var oluşun bütünü olarak kabul ettiğimiz küçük, özel, korunaklı bir alemdeki fırtınalardır.” -Korunaklı bir alem- tanımlaması her ne kadar bugüne kadar edindiğim düsturlar ile uyuşsa da devamında düşüncelerimde beliren boşlukları doldurmaya eğildikçe ürkütücü bulmuyor da değilim. Geçtiğimiz hafta New York Times, Scientific American reklam-vari bir o kadar da çarğıcı başlıkları ile kafaları kurcaladı.

“Bir sabah uyandığımda cibinliğin ağında tek bir sivrisinek olduğunu ve en az on kere ısırıldığımı fark ettim. Dalai Lama’nın söylediği bir şey aklıma geldi : “Fark yaratamayacak kadar küçük olduğunu düşünüyorsan bir sivrisinek ile uyumayı dene.” -En küçüğü bile huzurumuzu bozabilir. Son bir kaç haftadır, olumsuzluk üzerine çalışıyorum. Olumlu bakabilmeyi bir nebze daha keşfedebilmek adına… Ve gözlemledim ki ; Hayatımızda cereyan eden ufak pozitif var oluşları görmeye meyilli değiliz… Halbuki…

Havuç ve patates soyulur, minik minik küp doğranır. Bezelye, havuç, patates kaynatılır, sebzeler hafif yumuşayınca suyu süzdürülür. Karıştırma kabına alınır ve diğer malzemelerde eklenir iyice karıştırılır. Bu tarif,

Güzel sanatların herhangi bir dalında yaratıcılığı olan, yapıtlar veren kimselerin; aynı zamanda, iç dünyalarına erişebileceğim kayıtlarının olmasını ve o izlerin peşinden gidebiliyor olmayı oldukça kıymetli buluyorum. Vincent van Gogh, benim için, bu isimlerin başlıcalarından… Ardında bıraktığı mektuplarla, neredeyse, günlük eylemlerine dahi erişebiliyor olmanın sıcaklığı ile orta derin ve derin meselelerine bile hakim olmanın mümkünlüğü dahilinde ‘tanışık’ hissedebiliyor olmak işten bile değil.

“Eski ve yeni nesle hoş görünmek için çırpınmayan bir adamım. Zaten yaşım da beni o külfetlerden kurtarmaktadır. Ununu elemiş, eleğimi asmışım. Ne siyasi, ne de edebi bir istediğim kaldı. ...."

-Usta malzemeyi bilir. Bizi usta yapan, malzemeyi bilmektir. Çünkü malzemeyi bilmek, onu nasıl kullanacağını bilmek anlamına gelir. Neler yaratabileceğini, neler yaratamayacağını bilmek; Yapamayacaklarının, Seni yapacaklarına götürme yolculuğunu görebilmeyi becerebilmek demek...

“Aynı kişi olmanı bekliyorlar : Aynı düşman. Aynı sevgili. Aynı çocuk. Aynı yazar. Aynı isyancı. Aynı çizer. Aynı amatör. Aynı tanıdık. Aynı yabancı. Seni ‘öyle’ tanımış olanlar, seni hep ‘öyle’ görmek istiyor : Halbuki eski düşmanların bile en temel stratejik hatasıdır ‘seni hala -o- kişi sanmaları’.” demiş Ozan Önen… Hiçbir insan durduk yere değişmiyor.

Yüksek serotonin ve düşük oktopamin ! Buyursunlar, reçeteme yakından bakalım : İlk ‘canlıdan (-insandan da değil hani) bu yana mevcut olan doğal kimyasal oktopomin, ilk olarak bir ahtapotun tükürük bezlerinde tanım bulmuş. Beyindeki sinirsel aktivasyonları yöneterek hayatta kalmayı mümkün kılan doğal kimyasallardan… Hayatta kalmak deyince; bu her ne kadar canlılar perspektifinde bir kazanma halini ifade etse de insan özelinde, beklentilerimizin hayatta kalmanın oldukça ötesinde yer alıyor olmasını oldukça olağan buluyorum… Hangimiz hayatta kalmak ile yetiniriz ki ?

Mark Twain’in fevkalade bir sözü var; “Başımızı, bilmediklerimiz belaya sokmaz; emin olduğumuz ama aslında doğru olmayan şeyler sokar.” Ne erdemli bir kabul; İnanır mısınız ? Bilmediğimiz şeyler var… Ve dahası, Doğrusuna hizmet etmeyen yanlışlar biliyoruz.

Devran dediğin döner; Hayatın iniş, çıkışları olduğunu kabullenip, bunu yaşamayı reddedenlerden olmamak lazım. Hep kazanan tarafta olabilmek adına, Kazanan-mış’ı oynayanların, alkışçılarından çok kendilerini kandırdıklarına inanıyorum.

Öz benliklerinde özgürlüğü tadamamış bireylerin, başkaca kılıkların içerisinde sahte tatminler yaratmaya meyilli olduğunu düşünüyorum. Çok sevdiğim bir söz var : "Kendi çöplüğünde mutlu olan, başkasının çöplüğünü karıştırmaz." Çöplüğümüzde mutlu olmayı; bireysel özgürlüğümüze sahip olup, olmamakla ilişkili bulurum.

Shana Tova Dostlar; Bir bayramı daha sevgiyle, güzellikle uğurladık. Değerli eşimin Yahudi inancına muktedir olması sebebiyle, geçtiğimiz iki günü, 5784 yılının başlangıcı Roş Haşanah’ı hep beraber kutlayarak geride bıraktık. Birlikteliğimizin, kültürel bağlamda, iki kadim dinin kucaklayıcı anlayışında zenginleşiyor olması, geleneklerimizi birleştirip çoğaltmamıza imkan tanıyor. Deneyimleyen biri olarak söyleyebilirim ki bu, büyük bir şans.

Yıllar öncesinde Sezen Aksu albümünü çıkardığında, koyduğu ad ile -bence- çoğumuza, madalyonun iyi yüzünü düşündüren bir betimleme yapmıştı : Düğün ve Cenaze… Hayat bu iki uç arasında, gidip gelmekten ibaret diyordu, adeta. Ölüm’ün; giden için değil de kalanlar için bir mesele olduğu tarafına eğildiğimde, yaşamın kıymetine varmak için ihtiyacımız olan yegane dualite sağlayıcı olduğunu gözlemlemek, bana hiç de zor gelmiyordu.

Bir Woody Allen hayranıyım. Hayatı görebilen ve gördükleri üzerinden üretim sağlayabilenlere hayranlık duyuyorum. Sırf bu yüzden defalarca, yeni yine yeniden izlediğim filmler var;

Ölümü; Biz ruhların insan olup da dünya maddiyatına erişebilme makamını terk edişimizden ibaret görüyorum… Görevini yerine getirmiş olma… Büründüğün bedenin hakkından cayma… Her birimizin, meşrebine göre farklı tanımlamaları olabilir. Mensup olduğu farklı inançları olabilir. Algı, gerçekliktir. Dolayısıyla, birden fazla gerçeğe yer vardır. "Bu benimki (!) "

Oldukça ilgimi çeken bir tespit oldu : Kitabında; “Kaynayan su; bir patatesi yumuşatırken, bir yumurtayı sertleştirir. / …Patates veya yumurta olmayı kontrol edemezsiniz…” söylemlerine yer veren James Clear’dan söz etmek istiyorum.

Platon’un bir deyişi vardır : “Çoğu insan cehaletiyle rahat etmekle kalmaz, aynı zamanda onu işaret eden herkese düşman olur.” Bu söylemi, mağara alegorisinden doğan bir mana taşır. (Sokrates) İnsanoğlu’nun bağlı olduğu ufak ufak kümeleşen öbeklerin doğrularına, sorgulamadan, nasıl da sıkı sıkıya bağlı olduğunu gösteren bu sembolizasyonu, mağara örneklemi ile, bizlerin gözleri önüne serer.

“Bir zamanlar bir derviş, uzun süre yolculuk ettikten sonra, yorgun argın bir köye varmış. Köylülere yatacak yer ve yemekleri olup olmadığını sormuş. Köylüler de “beyim biz fakiriz” deyip, Şakir’in çiftliğini göstermişler. Şakir bir sürü sığırları olan zengin bir adammış. Dervişi misafir etmiş.

Bir bilgeye sormuşlar ; “Zehir nedir ? “ “İhtiyacımızdan fazla olan her şey zehirdir. Fazla güç, fazla dinlenmek, fazla yiyecek, fazla ihtiras, fazla öfke, fazla sakinlik, fazla neşe veya nefret ve hatta fazla iyi niyet…”

Akışa teslim olan, sana gerçekleşecekleri müjdelercesine haber ediyordur aslında. Acele etme... Su yolunda akar...

Yılını tam olarak hatırlamıyorum. Açıkçası dönüp bakma gayretinde bulunmadım bile “İdare edemem anne” küçük bir çocuğun milyonlara malzeme, dillere de pelesenk olmuş yakarışı haline gelmişti…

Yol yoldur, her yere çıkar. Gidersin de, dönersin de. Bir çıkışı son yapacak, geri dönülmez bir sapak olduğuna inanmıyorum. Girdiğin gibi çıkarsın, çıktığın gibi de devam edersin. Hem de fevkalade edersin…

“Bırakın büyük cümleleri cahiller kursun.” demiş Epiktetos. Bilgilerimiz zamanla yarışa dursun, cahilliği de bir gözden geçirmek gerekecek zannediyorum ki… Bir yandan da; günün cahilini tanımlamaya kalkışmak, bugünün perspektifinden oldukça güç olacağı gibi, yarına hizmet etmeyen nafile bir çaba olarak kalacaktır.

Mevlana’nın ünlü deyişi der ki; "Zerzevatçı bağırır, sarraf bağırmaz, Eskici bağırır, antikacı bağırmaz, Söyleyecek sözü, fikri değerli olan bağırmaz, Bağıran düşünemez, düşünmeyen kavga eder…” Düşünen zihinlerin, kıymeti olmayan kavgalara girmeyeceği, tartışmasız bir gerçeklik olsa gerek.

“Evladım yormayacaksın! Güm diye atlarsan denizi yorarsın, denizin içindeki canlıları, her şeyi yorarsın. Denizden çıktın, iki dakika duracak, tuzlu suyun akmasına izin vereceksin. Sonra duş alacaksın, duşu alınca bekleyeceksin, su şöyle bir süzülecek. Su süzülmeden kurulanırsan havluyu yorarsın. Havluyu yorup çok ıslatırsan, bu sefer de havlu güneşi yorar. Yormayacaksın yani. Yorma!”

Genç, zeki kral; art arda gelen zaferlerinin tadını çıkarıyordur, ta ki en esaslı rakibiyle karşılaşıncaya dek. Artık yüzleşme vakti gelmiştir. Kral; komutanlarında, zorlu rakipleriyle karşılacak olmanın tedirginliğini sezer.

İşte benim en sevdiğim bölüme geldik... En çok kendimi bulduğum... En çok içime sinen... Bir kelimeden çok, bir tavır, bir duruş...

Yakın geçmişte, sevdiğim adama; -Evet, diyerek onunla sürdürüyor olmaktan keyif aldığım hayata, resmiyette de, niyetimi beyan etmiş oldum. Ve bu büyük ‘Evet’ beni diğer kabullerime doğru düşünmeye itti.

Çok beğendiğim bir anekdot var : 1506 yılında Frankfurt'ta gerçekleşmiştir. Bu hikaye, değerlerimizi ve hayatımızın neresinde tuttuğumuzu sorgulatır. Bir tüccar,

Bir tablo düşünün… Bir bahçe resmedilmiş, Bir adam kapıya elleri ile abanmış, içeriden bir yanıt bekliyor…

"Mustafa Kemal Paşa; Adana’dan 13 Kasım 1918 günü öğle saatlerinde trenle İstanbul’a gelir ve Haydarpaşa Garı’ndan bindiği ‘Kartal’ istimbotuyla Galata’ya doğru giderken, 55 parçalık işgal donanmasının arasından geçer.

Rick: “Dün gece neredeydin?” Ilsa: “Üstünden çok zaman geçti, hatırlamıyorum.” Rick: “Seni bu gece görebilecek miyim?” Ilsa: “Asla o kadar uzun vadeli planlar yapmam.”

"Bir gün Atina pazar yerinde birileri Sokrates’e hakaretler ediyor: Sen bir alçaksın, cahilsin ve içki içicisin” diye. Sokrates, başını sallayarak cevap vermez sadece gülümser. Zengin bir aristokrat, bu sahneyi izlerken ona,“Böyle hakaretlere nasıl tahammül ediyorsunuz? Kendinizi kötü hissetmiyor musunuz?” diye sorar.

...Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin ? İşin kolayına kaçmadan ama... ...Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin ? 1961 yazı ortalarında Küba’nın resmini yapabilir misin

Marifet soruda mı, cevapta mı (?) derseniz; kuvvetle yanıtlarım ki : Soruda... Soruların misyonunun, bir cevap almaktan öte bir yerde konumlandığına inanıyorum. Zihnimizde kendini var eden her soru işareti, bizleri sorgulamaya, düşünmeye itiyor, hatta belki de değişmeye zorluyor.

"Ben bir katedral inşa ediyorum!" Tabii ki bu beyan, tarafıma ait bir beyan değil. Ünlü bir hikaye...

Bu hikayeyi duymuş muydunuz, bilmiyorum. Emin olmak için hikayenin alıntısı ile başlıyorum yazıma : "Aynı trenle geziye çıkan iki adam yolda arkadaş olur. İkisinin de gideceği yer aynıdır ve yolculuk bir hafta sürecektir. Nihayet yedi günün sonunda yolculuk bitmiş ayrılma vakti gelmiştir. Trene binen ilk yolcu öbür yolcuya der ki:

-Şşş tamam bir şey yok, geçti… Geçmedi. Nasıl geçsin… Daha şimdi olmadı mı zaten ?

Ne muazzam bir masaldır : Alice Harikalar Diyarında Geçtiğimiz günlerde, Feride Petilon'un yazısını paylaştı sevgilim benimle; başlığı, Alice Harikalar Diyarında... Satırlarda ilerlerken, biz yetişkinlerin masalları hafife almaması gerektiğinin bir kez daha farkına vardım.

"Hayvan sürüleri kalabalıklaştıkça akıllanır; insanlar ise, kalabalıklaştıkça aptallaşır." demiş Cars Gustav Jung : Hepimizin malumu, Durum budur dostlar...

“Benim hem yollarım, hem sözlerim, hem de konuşan gözlerim var. Hürüm ! Özel olduğumdan değil, çekip gittiğimden değil, dedim ya; Ben özgürüm!“

-Amma da takıyorsun (!) -Takmayın yahu! Bakınız; Geçtiğimiz haftasonunu bir eğitimde geçirdim, bir tür kişisel

Hey, benim paşa gönlüm! Yılları çürüttün mü? Bunca zaman sonunda, Kendini büyüttün mü?

Hayat mükemmel ? Değil mi ? Çok lezzetli yemekler yiyoruz, birbirinden farklı destinasyonlara doğru seyahatler ediyoruz, birlikte eğleniyor ve hayatın keyfini sürüyoruz; projeden projeye koşuyoruz, ödüller alıyoruz, alkışlanıyoruz.

Bazen insan bildiklerini işitmek, inandıklarını okumak ister. Bu; bir nevi, kendi kendini ispat vazifesi görür, ufak çaplı bir tatmin yaratır. Beni bu paylaşıma iten, buna benzer bir hissiyatla okuduğum bir Richard Feynman makalesiydi. Feynman bir teorik fizikçi, Nobel ödüllü. Bahsettiğim makalenin içeriği ise -Nasıl Çok Yönlü Bir Hayat Yaşarız’ı- konu alıyor :

Yazmak, benim olmazsa olmazım. Kendimle yüzleşebilmek adına, fonksiyonel faydayı bu alanda oldukça deneyimliyorum, demem mümkün. kimi zaman yaşadıklarımın, inandıklarımın altını çizmemde bana yardımcı olur, kimi zaman da yaşayamadıklarıma duyduğum özlemi gidermem de... Hatta kelimelere döktükçe fark ederim neyin, ne olduğunu... Kendimin ne olduğunu…

E-Bülten

Aboneliği